Ons bindt de vriendschap en de wijn brengt ons vreugde

Bentoniet

Bentoniet

Laatste revisie 15 oktober 2017

BenamingCalcium Bentoniet, Bentoniet, Puranit, Nacalit
VormLichtgrijze gekorrelde stof
GevaarGeen
Eerste HulpBij inname langs de mond: geen
Bij contact met de ogen: geen
Bij contact met de huid: geen
Etiketten
(gevaarlijke producten)
Geen
BewarenKamertemperatuur
HoudbaarOnbeperkt (mits droog bewaard)
VernietigenVuilnisbak of in riool
Gebruik

Uitsluitend om eiwitten of eiwitresten neer te slaan. Dus vooral om te voorkomen dat in witte wijn later troebels ontstaan door eiwitslierten, die te kunnen ontstaan als de wijn bij temperaturen hoger dan 23 °C worden opgeslagen.
Bentoniet is dus geen klaringsmiddel, maar maakt de wijn thermostabiel voor wat betreft aanwezige eiwitten.

Bentoniet wordt gebruikt in de voorklaring van witte wijn of na de gisting om de laatste eiwitresten te verwijderen (zie vinificatieschema witte wijn)
In Angelsaksische landen voegt men wel bentoniet toe tijdens de gisting, omdat de bentoniet wordt "meegezogen" met het opstijgende CO2 en daarna weer neerdaalt. Bentoniet fungeert dan als een soort stofzuiger voor eiwitten.
Bentoniet wordt ook wel gebruikt bij het planten van druiven: Bentoniet in het plantgat houdt water vast.

Nieuw is de wetenschap, dat bentoniet ook histamines bindt en neerslaat. Histamines zijn restproducten van eiwitafbraak en kunnen bij mensen die daar gevoelig voor zijn opvliegers, roodkleuring, galbulten, hoofdpijn, spijsverteringsklachten en benauwdheid veroorzaken.
Histamines worden in het lichaam vrijgemaakt bij ontstekingen, maar komen ook in voedingsmidddelen voor, vooral als die bewerkt zijn of het resultaat van fermentatie (bier, zachte Franse kazen, zuurkool, worst en rode wijn. Bij rode wijn weer meer als er een malo heeft plaatsgevonden en dan vooral als daarbij geen reincultuur van melkzuurbacteriën is gebruikt.
Het kan dus nuttig zijn om ook rode wijn een bentonietbehandeling te geven, al kan dat gepaard gaan met gering kleurverlies.

Werkwijze bij het wijn maken
Los ongeveer 20 gram bentoniet per 10 (tien) liter wijn op in water of in wat wijn in een aparte container of fles.
Laat 4-12 uur staan tot het bentoniet de vloeistof heeft opgenomen en is uitgezakt naar de bodem.
Als de oplossing nog fris ruikt: Onder goed mengen toevoegen aan de most of wijn
Als water is gebruikt: eerst water afhevelen, wijn toevoegen aan de "modder" en daarna de suspensie onder goed roeren toevoegen aan de grote hoeveelheid wijn)

Nooit gebruiken direct na toevoeging van eiwithoudende stoffen zoals mostgelatine, lysozym, pectoenzymen, want bentoniet doet eiwitten neerslaan en maakt de enzymen (ook eiwitten) ontwerkzaam.
 

Zie ook

Wijnen Zelf Maken van J. Lambrechts p. 133
Literatuur over histamines in wijn
Uitvoerige informatie over bentoniet (Nacalit van Erbslöh), de stof, de winning, de werking en het gebruik (Engels), is te vinden op www.erbsloeh.com/en/ratgeber/Wein/Bentonite_compendium_06-2004.pdf
Productbeschrijving (Duits) van Nacalit is te vinden op www.erbsloeh.com/de/datenblatt/Saft/NaCalit_PORE-TEC.pdf

Bronnen
VAW-Magazine 23ste jaargang Nr. 6 p. 222
Door werkgroep vinificatie vergaarde informatie