Ons bindt de vriendschap en de wijn brengt ons vreugde

Zwarten Vlekkenziekte

8.4 Zwarten Vlekkenziekte – Phomopsis

8.4.1 Levenswijze

Phomopsis overwintert in de houtige delen van de wijnstok en als sporen op aangetaste scheuten, stiften en snoeihout. De eerste infectie komt vaak van de sporen op aangetaste scheuten van de vorige zomer.
Bij regen in de lente worden de sporen afgespoeld en komen op jong bladweefsel terecht. Na een paar weken zijn de eerste symptomen van een besmetting zichtbaar op het blad en later op scheuten. De schimmel gedijt het best bij niet al te warm weer, ruim 20 °C . Gedurende de herfst en de winter gaat de groei van de schimmel door en worden er sporen gevormd.

8.4.2 Symptomen

Aangetaste bladeren vertonen kleine zwarte vlekjes omgeven door een gele rand, de halo. Op de voet van de scheut zijn zwarte langwerpige aantastingen te zien. Allereerst worden de oudste bladeren aangetast. Ernstige aantasting kan tot bladafsterving leiden.
Andere bladziekten kunnen ook aanleiding geven tot kleine zwarte/bruine vlekjes maar meestal is hier geen gele halo aanwezig. Ook insecten kunnen dergelijke vlekjes veroorzaken. Met een loep is te zien dat deze vlekjes zich voornamelijk op de nerven bevinden.

Aangetaste scheuten krijgen zwarte langwerpige verzonken vlekken, een beetje ruw. Erg aangetaste scheuten groeien niet veel meer en worden in de winter bleek met zwarte vlekken.


Fig.1. Beginnende aantasting van blad.

Fig.2. Aantasting van volwassen blad. 
 

Fig.3. Aangetaste scheut en bladeren.


Fig.4. Aantasting van de tros. 
Foto van Plant Health Progress article: Infection of Grape Berry and Rachis Tissues by Phomopsis viticola.


Fig.5. Wit (‘Kalk’-achtige) verkleuring aan basis van de scheut (wintersnoei).


Fig.6. Zwarte vlekken aan basis van de scheut (zomer).

8.4.3 Gunstige omstandigheden:

  • Minimaal 10 uur regen is nodig voor de vorming van sporen;
  • Vervolgens een vochtige periode van 8 – 10 uur om tot een infectie te komen, relatieve vochtigheid > 96 %.;
  • Natte, opeenvolgende perioden in de lente kunnen cumulatieve schade geven;
  • Infectie van de trossen wordt gestimuleerd door een lange natte periode tijdens de bloei;
  • Optimale temperatuur voor infectie is 23 °C.

8.4.4 Monitoring

Begint een paar weken na het uitlopen, zoek naar aangetaste bladeren in de eerste 20 cm van de scheut. Let op kleine, zwarte vlekjes met gele rand. Zo’n 20 –30 dagen na de infectie moeten de symptomen zichtbaar zijn.
Kijk vooral op plekken waar phomopsis eerder geconstateerd is en op plekken waar het langer nat blijft.
Als aangetaste bladeren gevonden worden, let dan ook op de bijbehorende symptomen van de scheuten om verwisseling met andere ziekten uit te sluiten.

8.4.5 Bestrijding

Aangetast hout moet zoveel mogelijk in de winter verwijderd en verbrand worden. Als bij het cordonsysteem oud hout aantastingen vertoont, is het verstandig om deze is zijn geheel weg te snoeien en een waterlot te gebruiken voor een vervanger. Aangetast hout mag nooit voor de vermeerdering gebruikt worden.

Een chemische bestrijding is mogelijk. Zwavel is goed te gebruiken net na het uitlopen. Andere middelen worden genoemd in het vervolg van dit hoofdstuk.

Andere schimmelaantastingen worden kort besproken in het vervolg van dit hoofdstuk. Dit zijn over het algemeen ziekten die niet zo vaak voorkomen. Maar dit kan natuurlijk in de toekomst veranderen. Uiteraard is er genoeg buitenlandse literatuur voorhanden die dieper op deze ziekten ingaan.